Blog 1: Over afwijzing

Blog 1: Over afwijzing

De eerste auditie die ik mij, al dan niet bewust, kan herinneren werd ik direct aangenomen voor een rol in een Oscar-winnende film. Toegegeven, rol is een groot woord. Ik kreeg de edelfiguratieve bijrol van loopjongen Pietje in de verfilming van de klassieker ‘Karakter’ van Ferdinand Bordewijk (Wie kent hem niet?).

Het was 1996, ik was zestien jaar en ik had mij enkele maanden eerder samen met een vriend ingeschreven bij een castingbureau. Maandenlang hoorden we allebei niets, maar opeens was daar een uitnodiging voor een ‘screentest’ en ik werd prompt uitgekozen. Het gevolg was dat ik drie dagen op de set van deze film van regisseur Mike van Diem doorbracht. In de hoofdrollen een nog jonge Fedja van Huêt, maar ook ervaren rotten als Jan Decleir en Lou Landré. Ik keek mijn ogen uit.

Ik sta zelfs op de aftiteling van deze Academy Award Winning Motion Picture! Het was dan ook best een domper toen ik er, in gezelschap van mijn toenmalige verkering, tijdens een voorpremière achter kwam dat mijn naam verkeerd gespeld is (Arjen van der Haak) :-S

Je kunt niet alles hebben.

Evengoed, het waren drie fantastische dagen. Ik besloot na deze rol om acteur te worden, schreef mij in bij de plaatselijke toneelvereniging en ging voor een carrière in Hollywood. Veel afwijzingen volgden. Ook succesjes, maar op mijn 23e hing ik mijn toneelmasker definitief aan de wilgen. Ik ging schrijven, daar had ik meer talent voor.

De eerste keer dat ik een verhaal opstuurde naar een uitgeverij was rond diezelfde tijd. Het was een vrolijk sprookje voor kinderen over een prinsesje dat geen spruitjes lustte. Een afwijzing volgde. Daarna schreef ik een verhaal over voetballende dieren. Ik heb dat manuscript tien jaar later teruggevonden en ik moest bijna huilen, zo slecht dat het was.

Niet het plot was slecht. Ook niet de schrijfstijl. Sterker nog, de redacteur van de uitgeverij (één van de grootste op jeugdboekengebied) complimenteerde mij er zelfs mee en vroeg me om een realistisch voetbalverhaal te schrijven. ‘Dat geven wij wél uit’ schreef hij nog.

Ach, breekbaar kunstenaarshart (ego) van mij. Ik was gebroken, tot op het bot beledigd over deze afwijzing. Ik had geen enkele oog voor het compliment dat in de afwijzing besloten lag. Jarenlang (ik overdrijf hier even ter gunste van het dramatische effect) liep ik als miskend auteur met de ziel onder mijn arm door het regenachtige bestaan van miezerig kunstenaarschap.

Waarom was het verhaal tien jaar later volgens mij dan wel zo slecht?  Nou, ik had van het nogal volumineuze manuscript de eerste versie opgestuurd. En dan bedoel ik versie 1.0, niet 1.1 of 1.01. Zonder enige correctie toe te passen, had ik de foetus van een woordenbrij in de brievenbus van de uitgeverij gepropt. Dat is alsof je een jerrycan vruchtwater meegeeft aan adoptieouders en zegt: ‘Maak er wat van!’

Nee, echt, dat verhaal met de titel ‘Human United’ zal je nooit en te nimmer in die versie te lezen krijgen. Het was abominabel.

Het duurde tot 2011 tot mijn eerste boekje uitkwam. ‘Nick en de Nevelheksen’ heet het. De illustraties werden gemaakt door Paul van Reeven.

Gek genoeg weet ik niet meer of ik Nick en de Nevelheksen heb opgestuurd aan uitgeverijen. Ik vermoed van niet of ik heb de afwijzingen verdrongen. Ik heb het zelf uitgegeven, bij wijze van experiment, richtte er zelfs Uitgeverij Nafnedka voor op en liet het boekje opmaken door een vriendin van me. Er zijn 100 exemplaren van gedrukt (collectors item!).

Nick en de Nevelheksen is op alle fronten véél beter dan Human United. Het werd nooit afgewezen (denk ik), en nog altijd krijg ik met regelmaat complimenten van ouders, kinderen, en basisschoolleraren over dit verhaal. Het wordt nog steeds voorgelezen. Dat is het grootste compliment dat je als schrijver kunt krijgen.

Ik heb nog een verhaal uitgegeven bij Averbode in Vlaanderen. De Spookschool verscheen in de serie Vlaamse Filmpjes. Een productie gewonnen op basis van een schrijfwedstrijd. En ik heb nog meer prijzen gewonnen en…

Ho! Wacht even, deze blog gaat toch over afwijzingen? Zeker, want tegenover de succesjes hierboven genoemd staat een ‘in het kwadraat’ aan afwijzingen.

Deze week komt Cool als Collina uit, een nieuw jeugdboek (13+). Ik geef het zelf uit. Het verhaal is meerdere keren afgewezen. Een paar van die afwijzingen waren de standaardafwijzing (Past niet in het fonds), maar van meerdere gevestigde uitgeverijen gingen de afwijzingen gepaard met zinnen als:

‘Wij vinden de invalshoek voor uw verhaal goed gekozen. Ook vinden wij uw schrijfstijl prettig en vlot.’

‘Het manuscript is vlot geschreven in een goede stijl.’

‘Uw script viel positief op in de ‘stapel’, vandaar dat het door twee redacteuren is gelezen.’

‘Het is heel verzorgd, we zien dat er veel tijd en moeite in is gestoken en dat u met veel kennis van zaken schrijft over het jeugdvoetbal en de scheidsrechtersopleiding. Dat gecombineerd met een vleugje romantiek en de dreigende (financiële) problemen thuis maak het een spannend boek. We zagen de verschillende situaties goed voor ons, wat dat betreft zou het verhaal zich ook goed lenen voor een jeugdfilm.’

Persoonlijk word ik blij van dit soort afwijzingen. Waarin zit gevoelsmatig dan het verschil met Human United, toen de afwijzing veel ‘terechter’ was maar ik het als zweepslagen onderging? (Voor zover je de terechtheid van een afwijzing kan betwisten, ik denk het niet.)

Ik denk dat ik toen wel wist dat het verhaal niet goed genoeg was. Die bevestiging deed pijn.

Nu stond en sta ik 100 procent achter het verhaal. Mijn overtuiging is dat Cool als Collina een goed verhaal is en ook nu krijg ik de bevestiging van wat ik al weet.

Maar we hebben het over versie tien-punt-zoveel. Er zijn twee externe redactierondes van een topredacteur overheen gegaan en talloze van mijzelf. Zoals één van de uitgevers mij schreef: ‘Het is heel verzorgd, we zien dat er veel tijd en moeite in is gestoken.’

Human United werd afgewezen vanwege de (gebrekkige) kwaliteit. Cool als Collina werd afgewezen op de lastige doelgroep (jongens 13+).

Als je als schrijver (of welke kunstenaar dan ook) een afwijzing draaglijk wil maken, zorg dan dat je op kwaliteit niet afgewezen kan worden. Dat is de les die ik voor mezelf hieruit trek.

Ik vraag mij af of jij wel eens blij werd van een afwijzing?

Let me know!

Arjan

4 thoughts on “Blog 1: Over afwijzing

  1. Nick en de nevelheksen is ronduit geweldig! Zodra Evi oud genoeg is lees ik dit met veel trots aan haar voor.

  2. Dank je wel, Iris! Gaaf compliment. En als ze nog iets ouder is, kun je ook Cool als Collina laten lezen. 😉

  3. Wat jammer dat er maar 100x Nick is, de twee exemplaren bij mij in de klas zijn bijna volledig stuk gelezen! Gelukkig heb ik er nog eentje thuis voor mijn eigen kinderen!
    Kan niet wachten tot ze oud genoeg zijn voor “cool als Collina”

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *